Kazayı Ancak Dua Önler, Ömrü Ancak İyilik Artırır, Süleyman (r.a.)’den rivâyet edildiğine göre Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Kazayı ancak dua önler, ömrü ise ancak iyilik artırır.” (İbn Mâce, Mukaddime: 10)
Kazayı Ancak Dua Önler, Ömrü Ancak İyilik Artırır
İslam’ın temel inanç esaslarından biri de kadere imandır. Kader, Allah’ın ilmi ve iradesiyle her şeyi bir ölçüye göre takdir etmesidir. Ancak bu, insanın hiçbir şekilde müdahale edemeyeceği bir gerçeklik anlamına gelmez. Nitekim Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
“Kazayı ancak dua önler, ömrü ise ancak iyilik artırır.” (Tirmizî, Kader 6; İbn Mâce, Mukaddime 10)
Bu hadis-i şerif, kaderin tecellisinde dua ve iyiliğin etkili olduğunu göstermektedir. Peki, bu konuyu Kur’an-ı Kerim, diğer hadisler ve İslam alimlerinin görüşleri çerçevesinde nasıl anlamalıyız?
Dua, Kazayı Nasıl Önler?
Kur’an-ı Kerim’de dua etmenin önemi ve Allah’ın dualara icabet edeceği birçok ayette vurgulanmıştır:
- “Rabbiniz, ‘Bana dua edin, size icabet edeyim’ dedi.” (Gâfir, 40/60)
- “De ki: Duanız olmasa Rabbim size ne diye değer versin?” (Furkan, 25/77)
Bu ayetlerden anlaşıldığı üzere dua, kul ile Rabbi arasında kuvvetli bir bağdır. Dua, kaderin bir parçasıdır ve Allah’ın koyduğu sünnetullah (ilahi düzen) içinde bir sebeptir. Tıpkı hastalıklara karşı ilaç kullanmanın bir sebep olması gibi, bela ve musibetlerin def edilmesi için de dua bir sebeptir.
Peygamber Efendimiz de duaların kaderi nasıl etkilediğini şu hadisle açıklamaktadır:
“Dikkat edin! Bela, dua ile karşılaşır ve kıyamete kadar birbiriyle mücadele eder.” (Hakim, el-Müstedrek, 1/493)
Bu hadis, dua ile bela arasındaki sürekli mücadeleyi gözler önüne sermektedir. Yani bir musibet yazılmış olsa bile, kulun duası sebebiyle o musibet ya tamamen ortadan kalkar ya da hafifletilir.
İyilik, Ömrü Nasıl Uzatır?
Hadisin ikinci kısmında ise iyilik yapmanın ömrü uzattığı belirtilmektedir. Bu konu da Kur’an-ı Kerim’de şu ayetle desteklenmektedir:
- “Kim Allah’a ve Resûlü’ne itaat ederse ona içinde ebedî kalacakları cennetler vardır.” (Nisâ, 4/13)
- “Allah, dilediğinin rızkını genişletir ve daraltır. Ancak dünya hayatının karşılığında yaptığınız iyilikler, ahirette size kat kat geri dönecektir.” (Sebe’, 34/39)
İslam alimleri, “ömrün uzaması” ifadesini farklı şekillerde açıklamışlardır. Kimi âlimlere göre bu, kişinin bereketli ve dolu dolu bir ömür sürmesi anlamına gelir. Bazı âlimlere göre ise Allah, iyilik yapan kulunun ömrünü gerçekten artırır. Bu konuda İmam Nevevî şöyle demektedir:
“Ömrün uzaması, zamanın bereketlenmesi, kişinin hayırlı işler yapacak fırsatlar elde etmesi anlamına gelir.”
İbn Kayyim el-Cevziyye de şöyle der:
“İyilik, insanın hem ruhunu hem de bedenini sağlıklı kılar. Allah iyilik yapan kimseleri daha uzun süre yaşatarak ödüllendirir.”
Sonuç: Kader ve Sebepler Dengesi
Bu hadisten anlaşıldığı üzere, dua ve iyilik kaderin tecellisini etkileyen iki önemli ameldir. Duamızla belaları def edebilir, iyiliklerimizle ömrümüzü bereketlendirebiliriz.
Her Müslüman, başına gelecek musibetleri önlemek için dua etmeli ve Allah’a sığınmalı, aynı zamanda uzun ve bereketli bir ömür için iyilik yapmaya gayret etmelidir. Çünkü Allah, kulunun hem bu dünyada hem de ahirette hayır içinde olmasını istemektedir. Peygamber Efendimiz’in şu sözüyle bitirelim:
“Sadaka belayı def eder ve ömrü uzatır.” (Taberani, el-Mu’cemü’l-Kebîr, 10/198)
Rabbimiz bizleri, duası makbul, ömrü bereketli kullarından eylesin. Âmin.
